W związku ze sporym zainteresowaniem na forum tematem tarnogórskich podziemi chciałbym go nieco przybliżyć tym bardziej, że przez długi okres czasu penetrowałem i planowałem te podziemia.

Podziemia tarnogórskie to największy, podziemny system w Polsce o szacunkowej długości ponad 300km
( różne źródła podają różne długości - spotkałem się nawet z 500 km czyli prawie tyle ile ma najdłuższa jaskinia na świecie - Mamutowa w USA ) Obszar tarnogórski to niegdyś jeden z największych ośrodków przemysłowych i górniczych w Europie.
Już w XIV w po odkryciu rud cynku i ołowiu zaczęto sięgać po nie metodami odkrywkowymi kopiąc szybiki tzw. warpie, po których zachowało sporo lejów i hałd np. w lasach rezerwatu "Segiet" . Następnie wskutek wyczerpywania się przypowierzchniowych złóż zaczęto sięgać głębiej drążąc sztolnie i szyby ( generalnie do głębokości 50m ). Problemem była duża ilość wody dlatego tez powstało sporo kilometrów sztolni odwadniających np. słynna Fryderyk oraz sprowadzono maszyny parowe-odwadniające. Eksploatacje złóż prowadzono do początku XXw a powodem jej upadku było wyczerpywanie złóż i obniżenie cen metali. Nieco później sięgnięto z kolei po złoża rud cynku i ołowiu w rejonie olkuskim, gdzie do dziś funkcjonują kopalnie tych rud. Po zaprzestaniu eksploatacji szereg wejść do systemu podziemi było likwidowanych zwłaszcza otwory szybów, tak że dzisiaj jest tylko kilka wejść do tych podziemi. Po zakończeniu eksploatacji już w okresie międzywojennym magistrat tarnogórski ( całością kierował burmistrz miasta F. Antes ) powołał grupę ludzi ( F. Pietruch i inni ) którzy zaczęli penetracje i inwentaryzacje podziemi. Po II wojnie światowej te badania były intensywniejsze, a prowadziło je nowe pokolenie miłośników podziemi ( C. Piernikarczyk i inni ). Wtedy też miasto otrzymało nadanie górnicze na odnowę kopalni mającej ściągnąć liczne rzesze turystów, a tym samym podnieść gospodarczo miasto. Po wielu problemach w 450-lecie istnienia Tarnowskich Gór udało się udostępnić Sztolnię Czarnego Pstrąga ,( gdzie pokonuje się kilkuset metrowy chodnik wodny sztolni odwadniającej Fryderyk łączący dwa szyby ) Kopalnię Zabytkową Kruszców i od tej chwili turyści mają możliwość podziwiania niewielkiego fragmentu podziemi ( trasa zlokalizowana na głębokości 40-50m pod powierzchnia terenu liczy 1740 i planowane jest jej wydłużenie ) Pozostała część podziemi jest penetrowana poza tym ruchem turystycznym obecnie przez różne osoby, niekiedy bardzo przypadkowych miłośników mocnych wrażeń. Na szczęście niedawno zakratowano główny otwór położony w nieczynnym kamieniołomie dolomitu, ( którego to eksploracja spowodowała przecięcie sieci podziemnych korytarzy i odsłonięcie kilku nowych otworów ) i obecnie stopień penetracji podziemi jest znacznie mniejszy. Opiekę nad wejściem sprawują naukowcy, którzy w sali wejściowej maja swoiste biologiczne labolatorium naukowe, ale bez problemu wpuszczają odpowiednio przygotowane do penetracji osoby do środka. Zresztą wtajemniczeni znają inne wejścia do systemu. By opisać cały system podziemi, które w dodatku nie są jeszcze dokładnie spenetrowane i de facto nie ma aktualnej mapy całości podziemi ( różne osoby czy nawet organizacje jak np. Stowarzyszenie HiZZT) posiadają bardziej lub mniej dokładne i aktualne mapy, ale są to zazwyczaj fragmenty pewnych części systemu. lub głównych ciągów podziemi. Generalnie podziemia ciągną się od miejscowości Strzybnica i Sowice na północy do Blachówki na południu oraz od Laryszowa na zachodzie do Bobrownik Śl i Suchej Góry na wschodzie, a największy labirynt podziemny znajduje się pod miastem Tarnowskie Góry i na południe od niego w rejonie Blachówki i Suchej Góry. Ja osobiście preferuje rejon Suchej Góry i dlatego podjąłem się splanowania tego fragmentu podziemi liczącego ponad 150km . Moim zdaniem dla osób pragnących zobaczyć fragment tych podziemi warto zrobić standardowąok. 10km trasę podziemną od wejście w kamieniołomie Blachówka przez górne ( suche ) i dolne ( częściowo zalane partie ) aż do Sztolni Czarnego Pstrąga i ta trasę chciałbym tu opisać. Wchodzimy obecnie przez wygodny otwór z kwadratowa kratą do dużej sali zwanej Salą Wejściowa lub Chłopków Lodowych o charakterze zawaliskowym ( jest to jedna z największych sal w podziemiach, ma ok. 20m długości i ok. 15m szerokości oraz do ok6 m wysokości. Z sali tej odchodzi wygodny korytarz, który przez dwie pochylnie doprowadza nas do tzw Głównego Ciągu ( stąd w prawo odbija obniżający się stale korytarz z piękną szata naciekową w postaci stalaktytów ) Główny Ciąg doprowadza do I Studni głębokości ok. 15m ( przy niej spity do zjazdu ) na dnie której zaczyna się dolny poziom, zalanych wodą korytarzy które pokonujemy pontonem )
Od I Studni prowadza dwa główne ciągi ( Ciąg Główny i Ciąg Okrężny ) do kolejnej, podobnej II Studni.
Po drodze w prawo odchodzi korytarz do Studni z Wodospadem ( studnie tą pokonujemy eksponowanym trawersem korzystając z zamocowanej tu na stałe linki stalowej ) i Studni za Wodospadem ( wszystkie te studnie u dołu połączone są ze sobą systemem korytarzy wodnych ). I z reguły tu eksploratorzy kończą swoją wędrówkę, wracając spowrotem w obawie o zabłądzenie do otworu. Od II studni można dojść do ciekawych Dalekich Sal z licznymi stanowiskami pereł jaskiniowych ale droga jest dość skomplikowana i biegnie niskimi wyrobiskami. Również w rejonie II Studni jest fragment wartych spenetrowania partii naturalnych tzw jaskiniowych - Błotny Komin. Od II Studni idziemy Ciągiem Góra-Dół dalej mijając po bokach szereg bocznych niskich korytarzyków i salek często wypełnionych skała płonna. Natrafiamy na rozdroże kierując się w prawo ( w lewo jest obejście ale w znacznym stopniu wypełnione wodą ). Następnie dochodzimy ( zwykle jest to okołodwie godziny po wejściu do podziemi ) do jednej z głównych studni systemu - Studni z Rusztowaniem będącej jakby sercem tej części podziemi. Studnie tą też pokonujemy 15m zjazdem lub schodząc po rusztowaniu. Na dole rozpoczyna się obszerny korytarz połączony z poprzednimi studniami i kierujący się w jedna stronę przez strefę zawałów ku odległej kilka kilometrów dalej Sztolni Czarnego Pstrąga ( pokonywanie z pontonem tych zawałów nie polecam, gdyż długo to trwa - zawały omija się łatwym górnym obejściem ). Natomiast w druga stronę kontynuje się jako tzw Ciąg Pociągu ( ślady torowiska wskazują, że jeździł tu pociąg - dalej pod woda jest wagonik ) w moim zdaniem najpiękniejszy zakątek tych podziemi - Szmaragdowe Ciągi w całości zalane woda i poruszamy się tu wyłącznie pontonem możliwie wąskim gdyż miejscami strop się znacznie obniża, a korytarz zwęża. Nurkowano tu również. W początkowej części Ciagu Pociągu warto wejść w niepozorne wejście w lewej części ściany do naturalnej, pionowej, pięknie mytej szczeliny i wspiąć się nią do góry. Centralna część tej części podziemi zajmuje duża zalana sala wodna z której startuje się wspinaczką ( obecnie do wysokosci ok. 20m ospitowano szyb, dalej hakówka ) z pontonu w górę szybu, którego stropu nie widać. Jest to jedna z zagadek podziemi gdzie ten szyb wychodzi. Wracajac do Studni z Rusztowaniem ruszamy od niego długim kilkumetrowym ciągiem do obmurowanego z cegły Szybu XI ( wychodzi na powierzchnię koło drogi Gliwice-Tarnowskie Góry, ale jest obecnie zaczopowany ) Tutaj jest jedno z głównych rozdroży systemu którym płynie podziemna rzeka.
W lewo ciągiem wodnym dostajemy się do Sztolni Czarnego Pstrąga i gdy akurat nie zwiedzają ją turyści można tu popływać długimi korytarzami wodnymi które kończą się obudowanym portalem i wypływem podziemnej rzeki na powierzchnie koło Tarnowic Starych. W przeciwna strona tj w prawo z kolei dostajemy się do Szybu Staszic - ujęcia wody dla miasta Tarnowskich Gór, a poruszając się dalej dostajemy się do korytarzy Kopalni zabytkowej a nieco dalej do labiryntu korytarzy pod miastem Tarnowskimi Górami. Jakby tego było mało kotytarze kierują się kolejne kilka kilometrów dalej na północny-zachód aż do mniej znanego wejścia w Strzybnicy...